أعمال محمود درویش، والإقبال الأدبي الثقافي لها في إیران

نوع المستند : پژوهشی اصیل

المؤلفون
سمیرا حیدری راد 1
علی بیانلو 2
فاطمه قادری 3
علی اصغر روان شاد 4
1 طالبة دكتوراه في اللغة العربية وآدابها، جامعة يزد، يزد، إيران.
2 أستاذ مشارك، قسم اللغة العربية وآدابها، جامعة يزد، يزد، إيران
3 أستاذ، قسم اللغة العربية وآدابها، جامعة يزد، يزد، إيران.
4 أستاذ مساعد، قسم اللغة العربية وآدابها، جامعة يزد، يزد، إيران.
المستخلص
تقوم ظاهرة الإقبال الأدبي في الأدب المقارَن بـمعالجة نوعیة هذا الإقبال وخصوصيّته عابرًا الحدود الوطنیة واللغویة، كما تدرس مدى تقبل الجمهور له ثقافة المقصد؛ الأمر الذي یؤدّي إلی عالمیة العمل الأدبي. إنّ دراسة الترجمة في مجال الإقبال الأدبي لاتُعنی بـنقد تراجم الأدیب كلها وتناولها في ثقافة المقصد، بل تعنی بـالتفحّص والبحث في تلك التراجم من المنظورین النّصي والتّناصي في الحقب التاریخیة المختلفة. ویقوم البحث الراهن بـتحلیل طبيعة إقبال تقافة المقصد على أعمال محمود درویش في إیران بوصفه شاعرًا عالميًّا، ورصد والمؤثرات الثقافیة والتاریخیة في الثقافتین العربیة والفارسیة، مستعينًا بالمنهج الوصفي-التحلیلي، وعلی ضوء الأدب المقارَن ودراسات الترجمة. وتبرهن نتائج البحث علی أنَّ ترجمات أعمال درویش في إیران لا تلتزم بحدٍّ معيّن، بل ترتبط بـالعلاقات المهیمنة علی النظامين الثقافي والسیاسي. كما أنّ للمؤثرات الأدبیة في عملیة إقبال درویش الأدبي مکانةً مرکزیةً، في حين تحظى الترجمات بمکانةٍ هامشیةٍ. ومن المنظور التناصي؛ تؤدي الدلالات الفعلیّة والعاطفیة في صور الترجمات، إلی إنتاج الخطاب الذي یعالج قضیة الحرب بـشکلٍ غیر مباشر، فضلًا عن الخطاب الحربي المباشر، والخطاب الاحتجاجي، وخطابي الحب والسّلام. أمّا من المنظور النّصي؛ فإنّ الإفراط في استخدام منهجَي الحذف والتوطین، فضلًا عن عدم تمكّن المترجمین من القواعد النحویة في الحقبة الممتدّة من الأربعینيات حتّی السبعینيات من الهجرة الشمسیّة، قد أدّى إلی تقديم جودة أدنى، وهذا الأمر أسفر بدوره عن تراجع عملیة الإقبال الأدبي في حقبتي الستّینيات والسبعینيات من الهجرة الشمسیّة. لکنَّ التراجم في حقبة الثمانینيات من الهجرة الشمسیّة وما بعدها تبرهن علی جودة الترجمات؛ لـأنَّ المترجمین یتجنّبون استخدام منهج التغریب في عملیة الترجمة ویستعملون منهجي العدیل والبدیل. ولـهذا نلاحظ تصاعدًا في عملیة الإقبال الأدبي في حقبة التسعینيات التي تعدّ الحقبة الذهبیة لـترجمات أعمال درویش في إیران.
الكلمات الرئيسية
الأدب المقارَن
الإقبال الأدبي
العناصر التناصیّة
محمود درویش
الموضوعات الرئيسية
-      آذرنگ، عبدالحسین، (1395)، تاریخ و تحول نشر درآمدی به بررسی نشر کتاب در ایران از آغاز تا آستانه انقلاب، چاپ اول، تهران، خانه کتاب.
-      اشرفی، نسرین و محمدرضا هاشمی، (1398)، «نظام­های چندگانه و شبکه­های نشر ادبی» تحلیل شبکه نشر رمان در ایران، تهران، نشر مورخان.
-      اکبری بیرق، حسن، حجت پویان و مریم اسدیان، (1390)، ادبیات تطبیقی؛ سهم ادیبان در فرآیند جهانی شدن، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، شماره 4، صص 1-13.
-      انوشیروانی، علیرضا، (1394)، «نسبت میان ترجمه و ادبیات تطبیقی»، فصلنامه مترجم، شماره 58، صص 51-60.
-      جهانگرد، فرانک و طیبه گلستانی حتکنی، (1401)، مطالعه ترجمه کلیله و دمنه بهرام­شاهی بر اساس نظریه نظام چندگانه اون زهر، مطالعات زبان و ترجمه، شماره 3، صص 189-223.
-      خادمی کولایی، مهدی و نسیم حسن­پور ایلائی، (1398)، بررسی و تحلیل پیدایی و پایانی «نگاه انسانی» در ادبیات داستانی جنگ تحمیلی، نشریه ادبیات پایداری، شماره 20، صص 34-60.
-      الخطیب، حسام، (2005)، الأدب المقارن وصبوة العالمیة، الطبعة الأولی، الدوحة: مجلس الوطني للثقافة والفنون والتراث.
-      درویش، محمود، (1390)، تابستان عاشقان، ترجمه: عبدالرضا رضایی­نیا، چاپ اول، تهران، فصل پنجم.
-      درویش، محمود، (1390)، روزنه­های بنفشه، ترجمه: عبدالرضا رضایی­نیا، چاپ اول، تهران، فصل پنجم.
-      درویش، محمود، (1390)، دیواری، ترجمه: حمزه کوتی، تهران، افراز.
-      درویش، محمود، (1401)، آن زن جمله اسمیه است، ترجمه: اصغر علی کرمی، چاپ سوم، تهران، نشر نزدیکتر.
-      درویش، محمود، (1400)، امروزم ابر است، فردایم باران، ترجمه: سینا کمال آبادی چاپ سوم، تهران، کتاب مان.
-      درویش، محمود، (1402)، تاریخ دلتنگی گزیده اشعار محمود درویش، ترجمه: سعید هلیچي، چاپ هفتم، تهران، ایجاز.
-      درویش، محمود، (1401)، وطن من چمدان است، ترجمه: یداللّه گودرزی، چاپ اول، تهران، نشر گویا.
-      دژپسند، فرهاد و حمیدرضا رئوفی، (1387)، اقتصاد ایران در دوران جنگ تحمیلی، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
-      رحیمی خویگانی، محمّد و سمیه کاظمی نجف‌آبادی، (1399)، «پذیرش آثار جبران خلیل جبران در ایران بر اساس نظریه نظام­های چندگانه»، کاوش نامه ادبیات تطبیقی، صص 1-23.
-      ضیایی، حسام و علی سنگری، (1389)، «بررسی جامعه­شناختی گفتمان­های شعری دهه دوم پس از انقلاب اسلامی (1376-1367 ه.ش.)»، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 4، صص 176-154.
-      فومشی، بهنام و فرهادی، سمانه، (1401)، ادبیات تطبیقی و مطالعات ترجمه: از تقابل تا تعامل، فصلنامه پژوهش­های ادبیات، شماره 3، صص 26-1.
-      مطلبی، داریوش، (1387)، «سیمای نشر کتاب در ایران پس از انقلاب اسلامی (1386-1357)»، کتاب ماه کلیات، صص 88-97.
-      نامور مطلق، بهمن، (1401)، ادبیات تطبیقی: مفاهیم، مکاتب، انواع و پیکره­ها. تهران، لوگوس.
-      نامور مطلق، بهمن، (1386)، ترامتنیت مطالعه روابط یک متن با دیگر متن­ها، پژوهش­نامه علوم انسانی، شماره 56، صص 83-98.
-      هلال، محمد غنیمی، (2008م)، الأدب المقارن. الطبعة التاسعة، القاهرة، نهضة مصر للطباعة.
-      یوست، فرانسوا، (1400)، درآمدی بر ادبیات تطبیقی. ترجمه علی­رضا انوشیروانی، لاله آتشی و رقیه بهادری، تهران، انتشارات سمت.
 
منابع اینترنتی
-      www.farsnews.ir/ ۱۳۹۹-۲-۲۹/ 16:09
-      روزنامه آفتاب، شنبه 30 شهریور 1387 صفحه 10، «فاطمه راکعی در بزرگداشت محمود درویش: درویش شاعری ماندگار در عرصه فرهنگ و هنر است».
 
منابع لاتین
-      Damrosch, David. (2003). What Is Word Literature?. Princeton and Oxford: Princeton University Press.
-      Even-Zohar, Itamar. (1978). The Position of Translated Literature within the Literary Polysytem papers Historical Poetics.
-      Genette, Gérard. (1987). Fiction et diction. Le Seuil.
-      Guyard, Marius-Francois. (1951). La literature compare. Puf. Paris.
 
Persian Sources:
-      Azarang, Abdolhossein (2016). History and Development of Publishing An Introduction to the Study of Book Publishing in Iran from the Beginning to the Threshold of the Revolution, First Edition, Tehran: Khaneh Ketab.
-      Ashrafi, Nasrin and Mohammad Reza Hashemi (2019). “Multiple Systems and Literary Publishing Networks,” Analysis of the Novel Publishing Network in Iran, Tehran: Historians’ Publication.
-      Akbari Bayraq, Hassan. Hojjat Pouyan and Maryam Asadian (2011). Comparative Literature; The Contribution of Writers in the Globalization Process, Quarterly Journal of Strategic Studies in Public Policy, No. 4, pp. 1-13.
-      Anoushirvani, Alireza (2015). "The Relationship Between Translation and Comparative Literature", Translator's Quarterly, No. 58, pp. 51-60.
-      Jahangard, Frank and Tayyaba Golestani Hatkani (1401). A study of the translation of Kalileh and Demeneh Bahram-Shahi based on the multiple system theory of that poison, Language and Translation Studies, No. 3, pp. 189-223.
-      Khademi-Kolaei, Mehdi and Nasim Hassanpour-Ilai (2019). Study and analysis of the emergence and ending of the “human gaze” in the fiction of the imposed war, Sustainable Literature Journal, No. 20, pp. 34-60.
-      Al-Khatib, Hossam (2005). Al-Adab Al-Maqarn and Sabwa Al-Alami, first edition, Doha: National Council for Culture, Arts and Heritage.
-      Darvish, Mahmoud (2011). Summer of Lovers, translated by Abdolreza Rezaei-nia, first edition, Tehran: Fifth Chapter.
-      Darvish, Mahmoud (2011) Violet Apertures, translated by Abdolreza Rezaeini, first edition, Tehran: Fifth Chapter.
-      Darvish, Mahmoud (2011). Divari, translator: Hamzeh Koti, Tehran: Afraz.
-      Darvish, Mahmoud (2022). That woman is a noun phrase, translated by Asghar Ali Karami, third edition, Tehran: Nazhattar Publication.
-      Darvish, Mahmoud (2021). Today is a cloud, tomorrow is rain, translated by Sina Kamalabadi, third edition, Tehran: Ketab Mann.
-      Darvish, Mahmoud (2023). History of Longing, Selected Poems by Mahmoud Darvish, Translated by: Saeed Halichi, Seventh Edition, Tehran: Ijaz.
-      Darvish, Mahmoud )2022). My Homeland is a Suitcase, translated by Yadollah Goodarzi, first edition, Tehran: Goya Publications.
-      Dejpasand, Farhad and Hamidreza Raofi (2008). Iranian Economy during the Imposed War, Tehran: Center for War Studies and Research.
-      Rahimi Khoyegani, Mohammad and Somayeh Kazemi Najafabadi (2019). Acceptance of Khalil Gibran's Works in Iran Based on the Theory of Multiple Systems, Kawsehnameh of Comparative Literature, pp. 1-23.
-      Ziaei, Hesam and Ali Safaei Sangari (2010). Sociological study of poetic discourses in the second decade after the Islamic Revolution (1367-1376 AH), Quarterly Journal of National Studies, No. 4, pp. 154-176.
-      Fumshi, Behnam. Farhadi, Samaneh (2012). Comparative Literature and Translation Studies: From Opposition to Interaction, Quarterly Journal of Literary Studies, No. 3, pp. 1-26.
-      Melabi, Dariush (2008). The image of book publishing in Iran after the Islamic revolution (1357-1386), Mah Kliat book, pp. 88-97.
-      Namwar Motlaq, Bahman (2022). Comparative Literature: Concepts, Schools, Types and Bodies. Tehran: Logos.
-      Namwar Motlaq, Bahman )2007). Transtextuality is the study of the relationships between one text and other texts, Journal of Humanities, No. 56, pp. 83-98
-      Hilal, Mohammad Ghanimi (2008). Adab al-Maqarn. 9th edition, Cairo: Nahda Misr Printing Press.
-      Yost, François (1400). An Introduction to Comparative Literature. Translated by Ali-Reza Anoushirvani, Laleh Atashi, and Roghieh Bahadori. Tehran: Samt Publications.
-      Aftab Newspaper, Saturday, September 10, 2008, page 10, “Fatemeh Rakei in Commemoration of Mahmoud Darvish: Darvish is an enduring poet in the field of culture and art.”
دراسات فی العلوم الانسانیه
المجلد 33، العدد 1
الربيع 2026
الصفحة 105-129