إعادة قراءة الزواج المتعدد في ضوء مقاصد الشريعة

نوع المستند : پژوهشی کیفی

المؤلفون
طوبی شاکری گلپایگانی 1
مریم جمالی نوش آبادی 2
نهله غروی نائینی 3
زینب شعبانی 4
1 أستاذ مشارك في قسم دراسات المرأة، كلية العلوم الإنسانية، جامعة تربيّت مدرس، طهران، إيران
2 أستاذة في قسم علوم القرآن والحديث، كلية العلوم الإنسانية، جامعة تربيّت مدرس، طهران، إيران.
3 أستاذة مساعدة في قسم دراسات المرأة، كلية العلوم الإنسانية، جامعة تربيّت مدرس، طهران، إيران
4 طالبة دكتوراه في قسم دراسات المرأة، جامعة تربيّت مدرس، طهران، إيران.
المستخلص
يُعدّ الزواجُ المُجدَّد أحد الموضوعات المرتبطة بحقوق الأسرة، وقد خضع ـ بعد دخوله حيّز التقنين في القانون الإيراني ـ لمسارٍ تاريخي من التعديل وفرض قيودٍ متعدّدة، وذلك بقصد مواءمة هذا النظام مع الوقائع العينية المتعلّقة بالأسرة، تعزيزاً لأسسها واستقرارها. غير أنّ عمليّات التقنين والمراجعة، إذا لم تقم على رؤيةٍ شمولية تستهدف التكيّف مع المبادئ والمقاصد الحاكمة لشؤون الأسرة، فإنها لا تفضي إلى بناء منظومةٍ قانونية متناسقة ومتكاملة، خالية من التعارض بين أجزائها. تهدف هذه المقالة إلى تهيئة أرضية للتفاعل التجديدي داخل المؤسّسات الفقهية والقانونية، بما يسمح بمواءمتها مع ظروف العصر ومتطلّباته، وتعديل أحكام الزواج المُجدَّد، ومواءمة مبادئه وأصوله مع الضرورات الزمانية والمكانية. وقد اعتمدت الدراسة المنهجَ التحليلي-الاستنباطي، بالاستناد إلى المصادر المكتبية، ساعيةً إلى إعادة قراءة الزواج المُجدَّد في ضوء مقاصد الشريعة. وتكمن أصالة البحث في أنّه عمد في هذا السياق، إلى تحليلٍ دلالي للمبادئ والقواعد والمقاصد العامة في حقوق الأسرة، ثم درس مدى انسجامها وتوافقها مع مقاصد الشريعة الكلّية. وتتمثّل أهمّ نتائج هذا البحث في: ضرورة تقييد الزواج المُجدَّد بالحالات التي تُكسبه طابع السَّماحة وترفع الحرج، واقتراح اعتماد الزواج المؤقّت بديلاً عن الزواج الدائم، والتفريق بين الظروف المبيحة للزواج المُجدَّد، واستبدال شرط التعهّد بإقامة العدل باشتراط إحراز العدل استناداً إلى أماراتٍ ودلائل، فضلاً عن إمكان تحويل الزواج المؤقّت إلى زواج دائم بعد مضيّ خمس سنوات، وغير ذلك من النتائج.
 

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

n   قرآن کریم.
1)   ابراهیمی، بی بی رحیمه(1396)، بررسی فقهی اذن همسر اول در ازدواج مجدد مرد، فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، سال سیزدهم، شماره 49، صص 11-32.
2)   ابن عاشور، محمبن طاهر(1421ق) مقاصد الشریعه الاسلامیه، تصحیح و تنظیم میساوی، محمد طاهر، نشر دارالنفائس .
3)   ابن فارس، احمد(1404)، معجم مقایس اللغه، تحقیق عبدالسلام محمدهارون، قم، مکتب الاعلام السلامی.
4)   ابن منظور، محمدبن مکرم،(1363)، لسان العرب، قم، ادب الحوزه.
5)   ابن­منظور، محمد بن مکرم،(1405ق)، لسان العرب، ج8، نشر أدب الحوزة.
6)   ابوشقّه ،عبدالحلیم محمد، تحریرالمرأة فی عصرالرسالة، ج۵، ص۲۹۵ـ۲۹۶، کویت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
7)   احمدوند، ولی محمد، خراسانی، رضا؛(1397)، تاملی نظری در مفهوم عدالت جنسیتی، مجله قبسات، سال بیست و سوم
8)   افقهی، زینب سادات(1392)، مقاصد الشریعه در متون فقهی معاصر امامیه، پایان نامه کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه فردوسی مشهد.
9)   باجوری، جمال محمد فقی رسول ، المرأة فی الفکر الاسلامی، ج۱، عراق ۱۹۸۶.
10)              بیهقی، احمد بن حسین ، السنن الکبری، ج۷، ص۱۴۹، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.
11)              تسخیری(1389)، اجتهاد و نواندیشی، مجموعه مقالات همایش اجتهاد در دوره معاصر، چاپ اول، نشر دانشگاه مذاهب اسلامی.
12)              جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1386)، ترمینولوژی حقوق، تهران. کتابخانه گنج دانش. چ18.
13)              حاجی علی، فریبا(1388) مبانی فقهی و حقوقی نظام تعدد زوجات در خانواده، پروتال جامعه علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
14)              الحر العاملي، محمد بن حسن، وسايل الشيعه، بيروت، داراحياء التراث العربي، 1390ق
15)              الحسنی، اسماعیل(1383)، مقاصد الشریعت از نگاه ابن عاشور، (مهدی مهریزی، مترجم) قم، نشر صحیفه خرد.
16)              حمیری، نشوان بن سعید(1420ق)شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم؛ بیروت، دار الفکر المعاصر.
17)              خالد مسعود، محمد(1382)، فلسفه حقوق اسلامی، مترجمان محمدرضا ظفری و فخر الدین اصغری
18)              خواجه بمی، محمدحسین(1397) عدالت مداری در تعدّد زوجات از منظر متون اسلامی، فصلنامه علمی- ترویجی در حوزه اخلاق، سال هشتم، شماره 30، پیاپی 52، صص77-96.
19)              دهخدا، علی اکبر(1343)لغت نامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
20)              راغب اصفهانی، حسین بن احمد(1375)، مفردات فی غریب القرآن، ترجمه سید غلامرضا خسروی حسینی، انتشارات مرتضوی، تهران. چ2.
21)              رافعی، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ج2، بی­جا، بی­نا، بی­تا.
22)              ربانی اصفهانی، حوریه(1398)، تحلیل کارآمدی شروط ضمن عقد نکاح در تحکیم بنیان خانواده (مورد مطالعه شهر اصفهان)، شاکری گلپایگانی، طوبی؛ صادقی فسایی، سهیلا؛ آذری، هاجر، پایان نامه دکتری. دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده علوم انسانی گروه مطالعات زنان.
23)              رحیمی سجاسی، مریم(1398)، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری ، طوبی شاکری و عبدالحسین کلانتری. پایان نامه دکتری. دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده علوم انسانی گروه مطالعات زنان.
24)              رستمی تبریزی، لمیاء(1387)، تعدد زوجات و شرایط آن در لایحه حمایت خانواده، فصلنامه خانواده پژوهی، سال چهارم، شماره 1/16، صص525-541.
25)              رفیعی، محمد تقی(1389)، نقد و بررسی ماده 23 لایحه حمایت از خانواده، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان. سال دوازدهم، شماره 48.
26)              رفیعی، محمدتقی(1368)، بررسی جامعه شناختی-حقوقی تک همسری در ایران، فصلنامه مطالعات زنان، سال پنجم، ش3.
27)              رنجبری، ایوب؛ جعفر نژاد، محمد(1398)، بررسی فقهی و حقوقی شروط ازدواج مجدد با تاکید بر شرط عدالت، قم، مشعل هدایت.
28)              ریسونی، احمد(1991م)،  نظریة المقاصد عند الامام الشاطبی، رباط، دارالامان.
29)              زحیلی، وهبه، الفقه الاسلامی و ادلته، دمشق: دارالفکر، ۱۴۱6ق.
30)              زمانی، محمد حسن؛ قمرالدین، قیام الدین(1393)، بررسی تطبیقی مقاصد الشریعه، بی جا، دوره سوم، شماره شش، صص30-49.
31)              شاطبی، ابراهیم بن موسی، الموافقات فی أصول الشریعة، تصحیح: عبداللطیف رجب یوسف، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1422ق.
32)              شاطبی، ابواسحاق، الموافقات فی أصول الشریعة، ج1، بیروت، دارالمعرفه، بی­تا.
33)              شاکری گلپایگانی، طوبی(1385)، سیاست جنایی اسلامی. تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) واحد خواهران.
34)              شاکری گلپایگانی، طوبی(1389)، اجتهاد، سیاست شرعی و تیسیرگرایی، مجموعه مقالات همایش اجتهاد در دوره معاصر، چاپ اول، نشر دانشگاه مذاهب اسلامی.
35)              شاکری گلپایگانی، طوبی،( 1385 )عدالت فقهی عدالت خرد و کلان، ندای صادق شماره 41 و 42
36)              شاکری گلپایگانی، طوبی؛ فرجیها، محمد؛ عباس زاده، سعیده(1401)، بررسی تطبیقی مقاصد نظام خانواده در آراء اندیشمندان دانش مقاصد الشریعه، نشریه پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 42.
37)              شلبی، محمدمصطفی(1406ق )، تعلیل الأحکام، بیروت، دارالنهضة العربیة، چاپ اول.
38)              شیخ احمد، محمد(2014)، مقاصد الشریعه السلامیه و اثرها فی رعایه الحقوق الانسان؛ دراسه تاصیلیه مقارنه، بی جا، مجمع الفقه الاسلامی.
39)              صفایی، سید حسین و امامی، اسدالله(1385) مختصر حقوق خانواده، تهران، میزان، چاپ پنجم.
40)              علیدوست، ابوالقاسم(1384ش)، «فقه و مقاصد شریعت»، مجله فقه اهل­بیت، شماره 41.
41)              عمید زنجانی، عباسعلی؛ موسی زاده، ابراهیم(1388)، بایسته های فقه سیاسی، تهران، انشتارات مجد.
42)              غزالی، ابوحامد محمد بن محمد،(1417ق) المستصفی فی علم الأصول، تصحیح: محمدعبدالسلام عبدالشافی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول.
43)              الفاسی، علال(1993م) مقاصد الشریعه الاسلامیه و مکارمها، بیروت، دارالغرب اسلامی.
44)              فراهیدی، خلیل بن احمد،(1410ق) کتاب العین، ج1، قم، هجرت.
45)              فیروزآبادی، محمدبن یعقوب(1420ق) القاموس المحیط، مصحح مرعشی، محمدبن عبدالرحمن نشر دارإحیا التراث العربی. ج1.
46)              فیومی، احمدبن محمد(1409ق)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبری للرافعی، عبدالعظیم شناوی،  قاهره ، دارالمعارف.
47)              قاسمی، محمد علی و خوانساری، احمد(1395)، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، قم، نشر ائمه اطهار، چاپ اول.
48)              قانون مجازات اسلامی(تعزیرات و مجازات های بازدارنده)، مصوب 1375.
49)              قانون مدنی ایران.
50)              قیومی، احمدابن محمد،(1414ق) المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، قم، موسسه دارالهجره.
51)              کاتوزیان،ناصر،( 1371)حقوق مدنی(خانواده)، تهران، شرکت انتشار، چاپ سوم
52)              کریستن سن، آرتور،(1345)، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه شید یاسمی، تهران، امیر کبیر.
53)              گرامی پور، مهدی(1391)، جایگاه سندی مقاصد الشریعه در فقه مذاهب اسلامی ، بی جا، دوره اول، پیش شماره سوم.
54)              لایحه جدید حمایت خانواده، مصوب 1386.
55)              متقی، علی بن حسام الدین ، کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، ج۱۶، ص۳۲۹ـ۳۳۰، چاپ صفوة سقا، حلب ۱۳۸۹ـ۱۳۹۷/ ۱۹۶۹ـ۱۹۷۷.
56)              محقق حلی، جعفر بن حسن(1403 ق) معارج الاصول، تحقیق محمدحسین رضوی، قم، آل البیت.
57)              محمدتقی زاده، مهدیه و حمیدی سوها، زهرا(1396)، آسیب شناسی مسئله تعدد زوجات در حقوق و رویه قضایی ایران، فصلنامه زن در فرهنگ و هنر، دوره 9، شماره 2. صص265-289.
58)              محمدتقی زاده، مهدیه(1395)، جایگاه اصل مصلحت در نظام قانونگذاری اسلامی و تطبیق آن در حقوق خانواده، پایان نامه دوره دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
59)              محمدتقی زاده، مهدیه؛ شاکری گلپایگانی، طوبی؛ میرخانی، عزت السادات؛ غروی نائینی، نهله (1395) جایگاه اصل مصلحت در نظام قانونگذاری اسلامی و تطبیق آن درحقوق خانواده، پایان نامه دکتری. دانشگاه تربیت مدرس.
60)              محمدی، جلال(1395)، بازشناسی دلایل مشروعیتت تعدد زوجات در اسلام، فصلنامه علمی-پژوهشی فقه ومبانی حقوق اسلامی، سال نهم، شماره 3.
61)              مظفر، محمدرضا، أصول الفقه، قم، مکتب الاعلام الإسلامی، چاپ دوم، 1415ق.
62)              مهریزی، مهدی،(1381)، اندیشه های اجتماعی امام خمینی(ره)، تهران، نشر آثار امام خمینی، مؤسسه عروج، چاپ اول.
63)              النجار، عبدالمجیید(2017)، مقاصد الشریعه فی الاحکام الاسره المسلمه فی الغرب، مشاهده شده در https://www.e-cfr.org
64)              النجفی، شیخ محمد حسن ‌بن ‌باقر، جواهر‌ الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی‏‫ 1404 ق.
65)              وکیل زاده، رحیم(1388)، مقاصد شریعت از دیدگاه شیخ محمد جواد مغنیه، فصلنامه فقه و مبانی حقوق ، سال پنجم، شماره 16.
66)              همو،(1388ق) فقه و مصلحت، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
67)   Abu Zeid, Nasr Hamed (1999 A.D.), Circles of Fear (Reading in a Woman’s Discourse), Beirut: Al-Markaz Al-Sagafi Al-Arabi.
68)   Ahmad, Layla (1392), Women and Gender in Islam, the Historical Roots of Today's Controversy, translated by Fatima Sadeghi, Tehran: Negah.
69)   Haddad, Taher (PTA), Our Women in Sharia and Society, Cairo: AlMajlis Al-Ala lilsaggafeh.
70)   Mernissi, Fatima (2005 AD), Gender as Social Engineering, translated by Fatima Al-Zahra Azruel, fourth edition, Al-Madina: Al-Dar AlBayda, Al-markaz All-Saafi Al- arabi.
71)   Wadud, Amna (1393), Qur’an and woman; Reading the text of a saint from the perspective of a woman, translated by Azam Poya and Masoumeh Aghahi, Tehran: Hekmat.
 
References
·  Holy Quran
1.       Ebrahimi, Bibi Rahimeh (2017). “A Jurisprudential Study on the Permission of the First Wife in the Husband’s Remarriage.” Quarterly Journal of Islamic Jurisprudence and Law Research, Vol. 13, No. 49, pp. 11-32.
2.       Ibn Ashur, Muhammad Taher (2000 AH). Maqasid al-Shariah al-Islamiyyah, edited and organized by Misawi, Muhammad Taher. Beirut: Dar al-Nafa’is.
3.       Ibn Faris, Ahmad (1985). Mu’jam Maqayis al-Lughah, researched by Abd al-Salam Muhammad Harun. Qom: Maktab al-I’lam al-Islami.
4.       Ibn Manzur, Muhammad ibn Makram (1984). Lisan al-Arab. Qom: Adab al-Hawzah.
5.       Ibn Manzur, Muhammad ibn Makram (1985 AH). Lisan al-Arab, Vol. 8. Beirut: Adab al-Hawzah.
6.       Abu Shaqqah, Abdul Halim Muhammad (1999). Tahreer al-Mar’ah fi ‘Asr al-Risalah, Vol. 5, pp. 295–296. Kuwait.
7.       Ahmadvand, Vali Muhammad; Khorasani, Reza (2018). “A Theoretical Reflection on the Concept of Gender Justice.” Qabasat Journal, Vol. 23.
8.       Afqahi, Zainab Sadat (2013). Maqasid al-Shariah in Contemporary Ja’fari Jurisprudential Texts. Master’s Thesis, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad.
9.       Bajuri, Jamal Muhammad Faqih Rasul (1986). Al-Mar’ah fi al-Fikr al-Islami, Vol. 1. Iraq.
10.   Bayhaqi, Ahmad ibn Husayn (1986). Al-Sunan al-Kubra, Vol. 7, p. 149. Beirut: Youssef Abdulrahman Mar’ashli.
11.   Taskhiri (2010). Ijtihad and Renewal, Proceedings of the Conference on Ijtihad in the Contemporary Era, 1st edition, Islamic University of Religions.
12.   Jafari Langarudi, Muhammad Jafar (2007). Terminology of Law. Tehran: Ganji Danesh Library, 18th edition.
13.   Haji Ali, Fariba (2009). “Jurisprudential and Legal Foundations of the Polygamy System in the Family.” Portal of Humanities, Research Institute for Humanities and Cultural Studies.
14.   Al-Hurr Al-Amili, Muhammad ibn Hasan (1970 AH). Wasa’il al-Shi’ah. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi.
15.   Al-Hasani, Ismail (2004). Maqasid al-Shariah from Ibn Ashur’s Perspective. Translated by Mehdi Mehrizi. Qom: Sahifeh Khord Publishing.
16.   Humairi, Nashwan ibn Sa’id (2000 AH). Shams al-‘Ulum wa Dawa’ Kalam al-‘Arab min al-Kulum. Beirut: Dar al-Fikr al-Mu’asir.
17.   Khalid Masoud, Muhammad (2003). Philosophy of Islamic Law. Translators: Muhammad Reza Zafari & Fakhr al-Din Asghari.
18.   Khawaja Bami, Muhammad Husayn (2018). “Justice in Polygamy from Islamic Texts Perspective.” Scientific-Promotional Quarterly on Ethics, Vol. 8, No. 30, pp. 77–96.
19.   Dehkhoda, Ali Akbar (1964). Loghatnama. Tehran: University of Tehran Press.
20.   Raghib Isfahani, Husayn ibn Ahmad (1996). Mufradat fi Gharib al-Quran. Translated by Seyed Gholamreza Khosravi Hosseini. Tehran: Mortezavi, 2nd edition.
21.   Rafe’i, Al-Misbah al-Munir fi Gharib al-Sharh al-Kabir, Vol. 2, n.p.
22.   Rabbani Isfahani, Hoorieh (2019). Analysis of the Effectiveness of Conditions within Marriage Contract in Strengthening Family Foundations (Case Study: Isfahan). PhD Thesis, Tarbiat Modares University, Faculty of Humanities, Women’s Studies.
23.   Rahimi Sajasi, Maryam (2019). Explaining the Process of Women’s Confrontation with the Gap between Social Norms and Shariah Regulations Regarding Their Marital Rights. PhD Thesis, Tarbiat Modares University, Faculty of Humanities, Women’s Studies.
24.   Rostami Tabrizi, Lamia (2008). “Polygamy and Its Conditions in the Family Protection Bill.” Family Studies Quarterly, Vol. 4, No. 1/16, pp. 525–541.
25.   Rafiei, Muhammad Taqi (2010). “Critical Review of Article 23 of the Family Protection Bill.” Women’s Socio-Cultural Council Quarterly, Vol. 12, No. 48.
26.   Rafiei, Muhammad Taqi (1989). “Sociological-Legal Study of Monogamy in Iran.” Women’s Studies Quarterly, Vol. 5, No. 3.
27.   Ranjbari, Ayoub; Jafar Nejad, Muhammad (2019). Jurisprudential and Legal Study of Conditions for Remarriage with Emphasis on Justice Condition. Qom: Mash’al Hedayat.
28.   Risouni, Ahmad (1991). Theory of Maqasid according to Imam Al-Shatibi. Rabat: Dar Al-Aman.
29.   Zuhayli, Wahbah (1995 AH). Islamic Jurisprudence and Its Proofs. Damascus: Dar Al-Fikr.
30.   Zamani, Muhammad Hasan; Qamaruddin, Qiyam al-Din (2014). “Comparative Study of Maqasid al-Shariah.” Vol. 3, No. 6, pp. 30–49.
31.   Al-Shatibi, Ibrahim ibn Musa. Al-Muwafaqat fi Usul al-Shariah, edited by Abd al-Latif Rajab Yusuf. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi, 1st edition, 2001 AH.
32.   Al-Shatibi, Abu Ishaq. Al-Muwafaqat fi Usul al-Shariah, Vol. 1. Beirut: Dar al-Ma’rifah, n.d.
33.   Shakeri Golpayegani, Touba (2006). Islamic Criminal Policy. Tehran: Office for Islamic Culture Publications, Imam Sadiq University (Sisters Unit).
34.   Shakeri Golpayegani, Touba (2010). Ijtihad, Sharia Policy, and Facilitation. Proceedings of the Conference on Contemporary Ijtihad. 1st edition, Islamic University of Religions.
35.   Shakeri Golpayegani, Touba (2006). “Jurisprudential Justice: Micro and Macro Justice.” Nedaye Sadeq, No. 41 & 42.
36.   Shakeri Golpayegani, Touba; Farajiha, Muhammad; Abbaszadeh, Saeedeh (2022). “Comparative Study of Family System Objectives in Scholars’ Views on Maqasid al-Shariah.” Islamic Women and Family Research Journal, No. 42.
37.   Shalabi, Muhammad Mustafa (2006 AH). Ta’leel al-Ahkam. Beirut: Dar al-Nahda al-Arabi, 1st edition.
38.   Sheikh Ahmad, Muhammad (2014). Maqasid al-Shariah al-Islamiyya and Its Effects on Observing Human Rights; Comparative Study. n.p.: Islamic Fiqh Assembly.
39.   Safai, Seyed Hossein; Emami, Asadollah (2006). Summary of Family Law. Tehran: Mizan, 5th edition.
40.   Alidoust, Abolghasem (2005). “Fiqh and Maqasid al-Shariah.” Journal of Ahl al-Bayt Fiqh, No. 41.
41.   Omid Zanjani, Abbas Ali; Musazadeh, Ebrahim (2009). Requirements of Political Jurisprudence. Tehran: Majd Publishing.
42.   Al-Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1997 AH). Al-Mustasfa fi ‘Ilm al-Usul, edited by Muhammad Abd al-Salam Abd al-Shafi. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1st edition.
43.   Al-Fasi, Allal (1993). Maqasid al-Shariah al-Islamiyya wa Makarimuha. Beirut: Dar al-Gharb al-Islami.
44.   Al-Farahidi, Khalil ibn Ahmad (1990 AH). Kitab al-‘Ayn, Vol. 1. Qom: Hijrat.
45.   Firuzabadi, Muhammad ibn Ya’qub (2000 AH). Al-Qamus al-Muhit, corrected by Marashi, Muhammad ibn Abdulrahman. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi, Vol. 1.
46.   Fayyumi, Ahmad ibn Muhammad (1989 AH). Al-Misbah al-Munir fi Gharib al-Sharh al-Kabir li al-Rafe’i, Abd al-Azim Shanawi. Cairo: Dar al-Ma’arif.
47.   Qasemi, Muhammad Ali; Khansari, Ahmad (2016). Critical Review of Maqasid Fiqh from Sunni Perspective. Qom: A’imma Al-Athar Publishing, 1st edition.
48.   Islamic Penal Code (Ta’zir and Deterrent Punishments), approved 1996.
49.   Iranian Civil Code.
50.   Qayoumi, Ahmad ibn Muhammad (1994 AH). Al-Misbah al-Munir fi Gharib al-Sharh al-Kabir. Qom: Dar al-Hijrah.
51.   Katouzian, Naser (1992). Civil Law (Family). Tehran: Sherkat Enteshar, 3rd edition.
52.   Christensen, Arthur (1966). Iran in the Sassanian Era. Translated by Sheida Yasemi. Tehran: Amir Kabir.
53.   Gerami Pour, Mehdi (2012). “Documentary Position of Maqasid al-Shariah in Fiqh of Islamic Schools.” n.p., Vol. 1, Issue 3.
54.   New Family Protection Bill, approved 2007.
55.   Motaghi, Ali ibn Hessam al-Din (1969–1977). Kanz al-‘Ummal fi Sunan al-Aqwal wa al-Af’al, Vol. 16, pp. 329–330. Aleppo: Safwa Saqqa Printing.
56.   Mohaghegh Helli, Ja’far ibn Hasan (1983 AH). Ma’arij al-Usul, researched by Muhammad Husayn Razavi. Qom: Al al-Bayt.
57.   Mohammad Taqi Zadeh, Mahdieh & Hamidi Soha, Zahra (2017). “Pathology of Polygamy in Iranian Law and Judicial Practice.” Woman in Culture and Art Quarterly, Vol. 9, No. 2, pp. 265–289.
58.   Mohammad Taqi Zadeh, Mahdieh (2016). “Position of the Principle of Maslahah in Islamic Legislation and Its Application in Family Law.” PhD Thesis, Tarbiat Modares University.
59.   Mohammad Taqi Zadeh, Mahdieh; Shakeri Golpayegani, Touba; Mirkhani, Ezzat al-Sadat; Gharavi Naeini, Nahleh (2016). “Position of the Principle of Maslahah in Islamic Legislation and Its Application in Family Law.” PhD Thesis, Tarbiat Modares University.
60.   Mohammadi, Jalal (2016). “Reassessing the Legitimacy of Polygamy in Islam.” Scientific-Research Journal of Fiqh and Islamic Law Foundations, Vol. 9, No. 3.
61.   Mozaffar, Muhammad Reza (1994 AH). Usul al-Fiqh. Qom: Maktab al-I’lam al-Islami, 2nd edition.
62.   Mehrizi, Mehdi (2002). Social Thoughts of Imam Khomeini (RA). Tehran: Imam Khomeini Publications, 1st edition.
63.   Al-Najjar, Abdul Majeed (2017). Maqasid al-Shariah in the Muslim Family in the West. Retrieved from: https://www.e-cfr.org
64.   Al-Najafi, Sheikh Muhammad Hasan ibn Baqir. Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara’i al-Islam. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi, 1984 AH.
65.   Vakilzadeh, Rahim (2009). “Maqasid al-Shariah from the Perspective of Sheikh Muhammad Jawad Mughniyah.” Quarterly of Fiqh and Law Foundations, Vol. 5, No. 16.
66.   Same author (2009 AH). Fiqh and Maslahah. Tehran: Research Institute of Culture and Islamic Thought, 1st edition.
67.   Abu Zeid, Nasr Hamed (1999). Circles of Fear: Reading in a Woman’s Discourse. Beirut: Al-Markaz Al-Sagafi Al-Arabi.
68.   Ahmad, Layla (2013). Women and Gender in Islam: The Historical Roots of Today’s Controversy. Translated by Fatima Sadeghi. Tehran: Negah.
69.   Haddad, Taher (PTA). Our Women in Sharia and Society. Cairo : Al-Majlis Al-Ala lil-Sagafeh.
70.   Mernissi, Fatima (2005). Gender as Social Engineering. Translated by Fatima Al-Zahra Azruel, 4th edition. Al-Madina: Al-Dar Al-Bayda, Al-Markaz Al-Saafi Al-Arabi.
71.   Wadud, Amna (2014). Qur’an and Woman: Reading the Text of a Saint from the Perspective of a Woman. Translated by Azam Poya and Masoumeh Aghahi. Tehran: Hekmat.