جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 11 2 2025 07 13 ندای زن در آثار نقد واقع‌گرایانه نØ‌یب محفوظ صدى المرأه فی الاعمال النقدیه الواقعیه لنجیب محفوظ 55 64 19699 AR کبری روشنفکر دانشگاه تربیت مدرس کبری روشنفکر دانشگاه تربیت مدرس صلاح الدین عبدی دانشگاه تهران Journal Article 2025 07 13 در این مقاله می‌کوشیم تا نقش و جایگاه زن را در آثار انتقادی واقع‌گرایی نجیب محفوظ بررسی کنیم. در آثار نجیب محفوظ زنان در بعد اقتصادی تابع شرایط اجتماعی هستند و از این جهت وقتی نجیب به مسأله تأثیر رکود اقتصادی بر جامعه و به ویژه بر اقشار فقیر جامعه می‌پردازد زنان را اولین و بزرگترین قربانیان آن می‌بیند که به خودفروشی مبادرت می‌ورزند. از سویی در آثار وی یک راه رهایی زنان از مشکلات، پناه بردن به مردان معرفی می‌گردد. در هر حال زن فقیر و ثروتمند قربانی اصلی فساد طبقاتی به شمار می‌رود، اما زن طبقه متوسط از دو گروه دیگر از وضعیت بهتری برخوردار است؛ زنی شریف که سنت را رعایت نموده به دنبال مرد نیست و به طور مستقیم قربانی معضلات اقتصادی نمی‌گردد. از بعد ادبی نیز تصاویر نجیب از زن طبقه متوسط عمیق‌تر از زنان دو طبقه دیگر است. زیرا خود نجیب متعلق به این طبقه بوده، لذا حق مطلب را به خوبی ادا می‌کند. تهدف المقاله ابراز دور و مکانه المرأه فی الأعمال الأدبیه الواقعیه لنجیب محفوظ، من خلال اعماله الناقده و ذلک بتصویرها فی شتى طبقات المجتمع؛ السفلى و الوسطی و العلیا. و ترى المقاله أن المرأه فی اعمال نجیب محفوظ من الناحیه الاقتصادیه تدور بدوران الحاله الاجتماعیه فی المجتمع بأسره و هی مرکز التنبه لنجیب محفوظ فى بمته عن تأثیر الإقتصاد فی المجتمع و ما یولده فی حاله ضعفه و قله موارده من تفشی الفساد و ذلک بتصویر المرأه الفقیره بأنها بائعه الجسد. من جهه أخرى ترى المرأه فی الرجل منقذاً لها من همومها و احزانها الناجمه عن الشعور بالوحده و انعدام العلاقه مع الجنس الآخر. هذه الحاله تصویر للمرأه فی الطبقه العلیا من المجتمع وکلا النوعین او الحالتین للمرأه (الفقیره، بائعه الجسد و البرجوازیه التی تبغی الخلاص علی ید الرجل) کانت هذه المرأه ضحیه للفساد الناجم عن الطبقیه غیر العادله. اما المرأه فی الطبقه الوسطى فی تصویر نجیب محفوظ لها، فاکثر حظَاً من مثیلاتها فی الطبقتین السفلى و العلیا فهی فی الغالب امرأه شریفه التزمت التقالید و لم تهم وراء الرجل فلم تقع ضحیه المؤثرات الاقتصادیه بشکل واضح. من جهه أخرى نجد أن اسلوب نجیب محفوظ الادبی قد صوّر المرأه فی الطبقه الوسطى تصویراً أعمق من غیرها فی الطبقتین الفقیره و البرجوازیه ذلک لأنه ینتمی إلى هذه الطبقه و قد عاش فی أوساطها لذلک نراه یستوفی حقّها من الوصف و بیان ما هو علیها. https://aijh.modares.ac.ir/article_19699_c50963c801026896bcfaa38b535b5e88.pdf