جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 13 2 2025 07 13 زبان معاصر عربی در کوران تطورات گوناگون العربیه المعاصره‌ فی خضمّ التطورات المتنوعه 19 30 19664 AR محمد خاقانی دانشگاه اصفهان Journal Article 2025 07 13 مطالعات زبان‌شناسی سهم بزرگی از پژوهشهای علوم انسانی را به خود اختصاص داده است. واقعیت این است که زبان نماد اندیشه عقلانی وآیینه‌ای شفاف برای بازتاب فرهنگ جوامع بشری است. زبان تنها ابزاری برای انتقال اندیشه از متکلم به مخاطب نیست، بلکه فراتر از این مرزها، عاملی مؤثر در تکوین شخصیت اهل زبان است. زبان عربی معاصر از نوآوریهای علمی در زمینه مطالعات زبانشناختی بی‌بهره نبوده است، اما این رویکرد کلاسیک کمتر مایل است به تحولاتی که بر کالبد زبان عربی از آن زمان تا کنون وارد شده بپردازد. در حالی که نزد زبان‌شناسان نوین، زبان حقیقتی همواره در حال تغییر و دگرگونی است و همچون سایر شؤون انسانی در تکامل و تطور است. در این مقاله، باعنایت به اصل تحول‌پذیری مستمر زبان، زبان عربی بررسی شده است. پژوهشگر بر این باور است که قداست قرآن نباید دانشمندان علوم عربیت را از پیشرفتهای نوین زبان‌شناسی و دیدگاه‌های تازه آنان به مسائل زبان باز دارد. بنابراین، نباید زبان عربی را در قالبهای سنتی کهن که بیش از هزار سال است در کتب کلاسیک صرف ونحو عربی تکرار می‌گردد، محصور ساخت، وباید از چشم‌اندازهای علم نوین نیز برای تحلیل مسائل این زبان کمک گرفت.در این مقاله برخی تحولات عارض بر زبان عربی نوین در لایههای مختلف زبانی از قبیل صرف و نحو و واژگان ارائه شده است. إن للغه قسطا کبیراً من الدراسات العلمیه فی مختلف حقول العلوم الإنسانیه. إنها آیه لإبداع العقل، ومرآه صافیه لثقافه المجتمعات البشریه. اللغه لیست مجرد أداه للتعبیر عما فی النفس من الأفکار والأحاسیس، بل تتجاوز هذا الحد، بتأثیرها الفاعل فی نفس المتکلم والمخاطب، من خلال صبغ المضامین بصبغتها. واللغه العربیه لم تکن فی العصر المعاصر بمعزل عن المستجدات الحدیثه للدراسات الألسنیه، لکن الدراسه العلمیه للعربیه کانت منذ نزول القرآن الکریم أداه لفهم المضامین القرآنیه وسائر النصوص الأصیله الإسلامیه، فاعتادت أن تکون قائمه علی الاتجاهات اللغویه والبلاغیه المرتبطه بتفسیر النصوص الإسلامیه. هذا الاتجاه الکلاسیکی قلما یخضع للتحولات المستمره عند المتجددین الذین یرون اللغه عنصرا متغیرا فی ذاته کسائر الشؤون الإنسانیه المتطوره دوماً. ینطلق هذا البحث من قاعده التطور الذاتی والمستمر للغه، ویری الباحث أن قداسه القرآن یجب أن لا تحول دون التطورات العلمیه الحدیثه فی النظره إلی اللغه، ولا ینبغی حصر العربیه فی القوالب اللغویه التی صاغها المتقدمون، والتی ترسخت أکثر من ألف سنه فی أذهان الصرفیین والنحویین والبلاغیین، بل یجب الأخذ بعین الاعتبار کل المستجدات الحدیثه فی المجالات اللغویه والألسنیه. https://aijh.modares.ac.ir/article_19664_6374e3ddc6da019b8d63d803662c47e7.pdf