جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 19 4 2025 07 13 خلیل مطران، شعر تاریخی ومبارزه سیاسی خلیل مطران بین الشعر التاریخی والنضال السیاسی 37 53 19631 AR منصوره زرکوب عضو هیئت علمی زهرا سلیمانپور دانشگاه اصفهان Journal Article 2025 07 13 شعر از دیر باز تصویرگر وقایع زمان خود بوده و هست و شاعران زیادی از جمله مطران در شعر خود به ثبت وقایع تاریخی پرداخته اند. ما در این مقاله ضمن بررسی شعر تاریخی مطران، نظر وی را در زمینه ی ارتباط بین تاریخ وسیاست مورد بحث قرار داده ایم. این مقاله به موضع گیری مطران در برابر ستمگران تاریخ می پردازد و نقش مطران را در رهبری جنبش نوآوری در قصائد تاریخی وی تبیین می کند و سبک شعری را که برای بیان نگاهش از آن استفاده کرده بررسی می کند. نتیجه ی تحقیق نشان می دهد که شاعر به شعر تاریخی به عنوان ابزاری برای ثبت حوادث تاریخی نگاه نمی کند بلکه از آن برای تقدیس آزادی و مقابله با ظلم واستبداد استفاده می کند. او ملت هایی را که با خضوع و تسلیم در برابر ستمکاران، حاکمان ظالم را ساخته وپرورش داده اند محکوم می نماید و در مقابل ملت هایی را که در برابر ظلم و ستم ایستادگی کرده و در این راه به دعا و امید واهی بسنده نکرده اند مورد تمجید قرار می دهد. او نه تنها موضوع شعر تاریخی خود را از تاریخ مصر - گذشته وحال آن – می گیرد بلکه به تاریخ ملت های دیگر مانند ایران و روم توجه دارد، چه او معتقد به وجود رابطه ای مستحکم میان ملت هاست و این رابطه همانا انتقام از ستمگران است. مطران در شعر تاریخی خود از جنبه دیگری نیز پیشتازی خود را در نو آوری در شعر به اثبات می رساند. او از سبک داستانی استفاده می کند تا ضمن جذب مخاطب - در هر زمان ومکان- از تأثیر گذاری کافی برخوردار باشد. شیوه های بیانی دیگری مانند ریشخند را نیز در کلام خود به کار برده، از تصویرگری در القای پیامش غافل نیست. کان الشعر ولایزال یسجل أحداث عصره، کما أنّه مرآه ینعکس فیها بعض الوقائع التاریخیه الهامة. فبعض الشعراء ومنهم مطران، قام فی شعره بتسجیل الأحداث التاریخیة. فنحن فی هذه المقاله بصدد دراسه شعر مطران التاریخی والبحث عن آرائه فی الصله بین التاریخ والسیاسة. کما تتناول هذه المقاله مواقفه من الجبابره والأمم المظلومة. وتبین دوره الریادی فی قصائده التاریخیة، وتحاول الکشف عن الأسلوب الذی اتخذه فی إلقاء آرائه. توضّح هذه الدراسه أنّ الشاعر لا ینظر إلی الشعر التاریخی کسجلّ للأحداث، وإنّما یربط فیه بین مواقفه السیاسیه والتاریخ. فهو یتخذ من التاریخ وسیله لتقدیس الحریه کما یحرّض أمّته علی مقاومه الاستبداد والظلم، فیندّد بالأمم التی انحنت لجبابرتها بالاستکانه والخضوع لهم. ویشید أیضا بالأمم التی قاومت الظلم ولم تکتف بالرجاء والدعاء فی سبیل الحریه والاستقلال. إنه یتخذ ماده شعره التاریخی من تاریخ مصر قدیمها وجدیدها، ثم لا یکتفی به وإنّما یتخذها من تاریخ الأمم الأخری کالفرس والروم لأنّه یعتقد بأنّ هناک صله أو تشابهاً بین الأمم ألا وهی الانتقام من الجبابرة. إنّ مطران قد بقی رائداً للتجدید فی شعره التاریخی مستخدماً الأسلوب القصصی واللهجه الساخره کما حاول خلق اللوحات التصویریة؛ ذلک بهدف التأثیر النافذ فی القارئ وإیجاد الصله بین الأمم المختلفه باختلاف زمانها ومکانها. https://aijh.modares.ac.ir/article_19631_c45bec92e6d3ba17476f218f068b081d.pdf