جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 19 3 2025 07 13 نمادگرایی در شعر عاشورایی (بررسی شعر عربی و فارسی معاصر) الرمزیه فی شعر عاشوراء (دراسه مقارنه بین الشعر العربی والفارسی المعاصرین) 113 132 19627 AR نرگس انصاری استاذه مساعده بجامعه الإمام الخمینی الدولیة نرگس انصاری استاذه مساعده بجامعه الإمام الخمینی الدولیة طیبه سیفی استاذه مساعده بجامعه شهید بهشتی، Journal Article 2025 07 13 تصویر رمزی، گذشته از زیبایی کلام، وسیله ای برای القای معانی ومفاهیم به مخاطب محسوب می شود. مفاهیمی که به واسطه ی چند پهلو بودن رمز، در یک سطح باقی نمانده وتأویل های متعددی در سیاق می گیرد. همگام با کاربرد روزافزون نماد در شعر معاصر، شعر عاشورایی نیز با فاصله گرفتن از گذشته شاهد درخشش رمز در خود گردید. از این رو نگاهی دقیق به نوع کاربرد رمز ودلالت های مختلف آن در این شعر دینی ضروری به نظر می رسد. مقایسه حضور متنوع رمز در شعر عاشورایی ادبیات فارسی وعربی، کشف تفاوت ها واشتراکات، تمایزات منحصر به فرد دو زبان و رنگ قومی و ملّی در استفاده از این نمادها، از جمله اهدافی است که مقاله به دنبال روشن ساختن آن ها در اشعار برجسته ی شاعران معاصر است؛ لذا بنابر ضرورت اشعار برجسته بیش از 40 شاعر معاصر از دو ملت انتخاب و پس از استخراج نمادها ودسته بندی آن ها به شیوه آماری و با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی کاربرد این نمادها در شعر عاشورایی پرداخته شد. براساس برخی نتایج به دست آمده، حضور انواع نمادهای طبیعی، تاریخی و دینی در شعر عاشورایی فارسی بیش از اشعار عربی مطرح شده است. ایرانیان در استفاده از عناصر ملی نیز از شاعران عرب پیشی گرفته اند. گلها مهم ترین عنصر مشترک، و نور و ظلمت پرکاربردترین نماد طبیعی در دو زبان است. استفاده از برخی نمادها نیز خاص زبان بوده و یا نمادی واحد در شعر عربی و فارسی مدلولی متضاد می گیرد. تعدّ الصوره الرمزیه فی الأدب أداه لإلقاء المعانی إلی المخاطب إضافه إلی أنّها تضفی علی الکلام جمالیه ملحوظة. وبما أنّ الرمز یتخذ دلالات متعدده فلا تبقی المفاهیم الرمزیه فی مستوی واحد؛ بل لها تأویلات متعدده یدلّ علیها السیاق. لقد رغب المعاصرون من الشعراء فیه استخدامها أکثر ممن سبقهم، بحیث ازدهر الرمز فی شعر عاشوراء المعاصر بعد إبتعاده عن الماضی ومواجهته للأوضاع الجدیده التی لم یعرفها من قبل؛ وبذلک تتبین ضروره دراسه الرمز ودلالاته المختلفه فی هذا الشعر الدینی دراسه دقیقة. وبحثنا هذا یسعی إلی المقارنه بین الدلالات المتنوعه للرموز التی استخدمها الشعراء الفرس والعرب فی شعر عاشوراء والکشف عن الإفتراقات والإشتراکات بینهما، والتمایزات الخاصه للغتین والنزعات والإتجاهات القومیه فی استخدام هذه الرموز بأسلوب وصفی – تحلیلی. فاخترنا الأشعار البارزه لأکثر من أربعین شاعراً معاصراً من شعراء الشعبین وقمنا بتحلیل الرموز حسب معانیها ودلالاتها وذلک بعد استخراجها وتصنیفها بصوره إحصائیة. و من النتایج التی وصلت إلیها المقاله أنّ شعر عاشوراء الفارسی أکثر مجالاً لأنواع الرمز من الطبیعی والتاریخی والدینی. کما أنّ الفرس تقدّموا علی العرب فی استخدام العناصر القومیة. کما تتوصل المقاله أیضاً إلی أنّ الزهور بأنواعها تعدّ من أهم العناصر المشترکه بین اللغتین؛ وأنّ النور والظلمه أکثر استخداماً بین الرموز الطبیعیه فی شعر عاشوراء الفارسی والعربی. https://aijh.modares.ac.ir/article_19627_3c038365b78e51a7999d8b6ec0584836.pdf