جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 18 4 2025 07 13 رهیافت های فکری انسان کامل و نقش خویشتن سازی او در آرمان شهرِ امین ریحانی (1876-1940 م) مُقاربات فکریّه حول الإنسان الکامل و دوره فی بناء الذّات عند أمین الرِّیحانی فی المدینه العظمى 123 138 19604 AR مریم هاشمی استادیار دانشگاه الزهرا (س) Journal Article 2025 07 13 تمامی بشریّت مشتاق زیستن در جامعه ای آرمانی و نمونه هستند، و به طور کلّی همه ملل و نحل در راه دست یافتن به جامعه ای صالح و نوین تلاش می نمایند. مکاتب فکری نیز به نوبه خود راه های گوناگون و متنوعی را جهت برپایی چنین جامعه‌ای، ارائه کرده اند و به سبب آن روش ها و ضابطه های مختلفی را با امید به تحقّق یافتن رؤیای قدیم انسانیّت، مطرح نموده اند. از این خاستگاه، فیلسوف سعی دارد از طریق راهکارهای فکری عقیدتی که گاه ممکن است آرمان گرایانه وخیال پردازانه باشد، بشریّت را به سعادت، در تأسیس «جامعه ای نمونه» برساند. ریحانی با اندیشه «آرمانگرا» به مردم جامعه خود برحسب زمانه ای که درآن می زیست، می نگریست تا بتواند با نگرش به واقعیت، اصلاحات چشمگیری را درتمامی جوانب اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اجرا نماید، از همین منظر اندیشه آرمان گرای وی با تأثیر پذیرفتن از آرمان شهر افلاطون (428 ق.م) و فارابی (870- 950م) دارای مفاهیمی نوین است، چه، ریحانی شخصیتی مستقلّ از افلاطون و فارابی دارد. در این پژوهش به دو سبک و روش کار اعتماد شده است. این دو روش، وصفی و تطبیقی است که از طریق آن رهیافت های فکری انسان کامل و نقش خویشتن سازی او در آرمان شهر را از خلال تألیفات متناسب با موضوع تحقیق، همراه با تحلیل متون و توضیح نگرش های شامل و کامل وی پیرامون انسان کامل در آرمان شهر، دنبال می نماییم. همچنین روش مقارنه سعی دارد تا آنچه ریحانی میان قوای جسدی و عقلی و روحی انسان کامل، مورد تمییز قرار می دهد را تبیین نماید. ترغب البشریه فی العیش فی مجتمع مثالیّ و نموذجیّ، وکلّ الشّعوب تسعى بشکل عامّ فی سبیل إنشاء مجتمع صالح جدید. و قد قدّمت المذاهب الفکریّه بدورها سبلاً متنوعةً لإقامه مثل هذا المجتمع و طرحت لذلک مناهج مختلفه محاوله أن تحقّق للإنسانیَّه حُلمها القدیم، إذ یسعى الفیلسوف بطُرُق فکریَّه - قد تکون حالمه - إلى أن یُوصِل الإنسانیّه إلى السّعاده من خلال بناء «مجتمع فاضل» و«خَیِّر». أمین الرِّیحانی (1876- 1940) و هو صاحب هذا الفکر «الیوتوبی» ینظر إلى النّاس من خلال المجتمع الذی یعیش فی عصره کی یقوم بالإصلاح الکلّی فی جوانب الحیاه الإقتصادیّة، و الإجتماعیّة، و السیاسیّة، والأدبیّة. فتولّدت فی ذهنه فکره [المدینه العُظمى]، متأثره بفکره [الجمهوریة] عند أفلاطون (428 ق.م) و [المدینه الفاضلة] عند الفارابی (257-339 / 870- 950م) ولکن لیس بکلّ أفکارها و مفاهیمها، إذ أنّ للرِّیحانی شخصیّته المستقله عن أفلاطون و الفارابی. و ساعتمدُ فی هذه الدّراسه على منهجین، هما: المنهج الوصفیّ، نلاحق من خلاله أفکار الرِّیحانی التی تنصبّ فی مقاربات فکریه للإنسان الکامل، و المنهج المقارن لتبیان ما یمیّز الریحانی بین القوّه الجسدیه و القوه العقلیه و القوّه الروحیه عند الإنسان الکامل فی المدینه العظمى. https://aijh.modares.ac.ir/article_19604_cde52d3f5013d4f75b0e6f46dddafcae.pdf