جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 18 4 2025 07 13 مدایح نبوی در شعر عربی (بررسی دگرگونی های تاریخی آن) المدائح النبویه فی الشعر العربی (دراسه فی تطورها التاریخی) 49 64 19600 AR علی سلیمی دانشیار گروه عربی دانشگاه رازی علی سلیمی دانشیار گروه عربی دانشگاه رازی محمد نبی احمدی استادیار گروه عربی دانشگاه رازی Journal Article 2025 07 13 مدایح نبوی بخش عظیمی از میراث اسلامی و عربی گذشته را تشکیل می دهد و هزاران قصیده سرشار از عواطف دینی و انسانی در این زمینه سروده‌ شده است. این نوع شعر، مانند دیگر گونه های ادبی، طی سالیان گذشته از لحاظ شکل و محتوا، دستخوش دگرگونی فراوانی شده است. علاوه بر این، در شعر معاصر، به شدت رنگ اجتماعی و سیاسی به خود گرفته است. این مدائح در آغاز عصر حاضر، تلاشی به منظور احیای سنت شعری گذشته بود، اما طولی نکشید که رنگ سنتی آن دگرگون شد و دغدغه های اجتماعی و سیاسی بر آن غلبه نمود که در نتیجه آن، این نوع شعر، در برابر امت و موضوعات سرنوشت ساز آن، خود را متعهد احساس نمود. بر مبنای دگرگونی‌هایی که این مدائح در ادب قدیم و جدید عربی به خود دیده است، می توان آن را به سه دسته تقسیم‌بندی نمود: 1-گرایش شعری خالص (بُرده اول) 2-گرایش شعری آمیخته به تصوف، معارف دینی و فلسفه (بُرده دوم) 2- گرایش شعری با رنگ اجتماعی و سیاسی (در شعر معاصر) إنّ المدائح النبویه تشکل قسماً عظیماً من التراث الإسلامی و العربی، فظهرت آلاف من القصائد ملیئه بالعواطف الدینیه و الإنسانیه فی الشعر القدیم و المعاصر. و قد تطورت هذه المدائح فی المعنی و المبنی طیله قرون، شأنها شأن سائر الألوان الأدبیه الأخری، و إضافه إلی ذلک اصطبغت هذه المدائح فی الشعر العربی المعاصر بصبغه اجتماعیه و سیاسیة. فکانت هذه المدائح فی بدایات هذا العصر تقلیداً للقدیم و محاوله لإحیاء التراث، و لکن بعد مده قلیله من الزمن تغیّر هذا الإتجاه التراثی، فغلبت علیه الهموم الإجتماعیه و السیاسیة، فأصبحت لوناً من الشعر النضالی الملتزم بالأمه الإسلامیه و قضایاها المصیریة. و بناءً علی ما طرأ علی هذه المدائح من التطورات فی الشعر القدیم و المعاصر، یمکن وضعها فی ثلاثه اتجاهات: 1- إتجاه شعری محض (إتجاه البرده الأولی). 2- إتجاه شعری ممزوج بالتصوف و المعارف الدینیه و الفلسفیه (إتجاه البرده الثانیة). 3- إتجاه شعری ممزوج بالقضایا الإجتماعیه و السیاسیه (فی الشعر المعاصر). https://aijh.modares.ac.ir/article_19600_19087444f37abf0815914273d60312fa.pdf