جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 20 2 2025 07 13 کارکردهای انسØ‌امی عنصر «حذف» در نهØ‌‌البلاغه (بررسی موردی 30 خطبه‌ی بلند) الحذف کعنصر إتساقی فی نهج‌البلاغه (دراسه فی 30 خطبه طویلة) 69 82 19573 AR علیرضا نظری استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین علیرضا نظری استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین نرگس انصاری استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین نرگس انصاری استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین Journal Article 2025 07 13 ­حذف از جمله پدیده های زبانی است که در حوزه­های مختلفی هم چون نحو و بلاغت قابل بررسی است. «هالیدی» و «حسن»، حذف را در کنار برخی عوامل دیگر به عنوان عوامل انسجام متن مطرح کرده­اند؛ بدین صورت که با حذف یک عنصر زبانی، شکافی در متن ایجاد می­گردد که ذهن مخاطب آن را با توجه به عنصری پیشین پرمی­نماید؛ چنین پدیده­ای باعث انسجام و پیوستگی اجزای متن می­گردد. در خطبه­های نهج­البلاغه نیز با حذفهای گوناگون حرف، اسم، فعل، جمله و شبه جمله مواجه ایم که خالی از کارکرد انسجامی نیستند، بلکه در مواقعی حذف یک فعل یا حرف به عنوان برجسته­ترین عامل اتصال اجزای متن عمل می­کند به گونه­ای که متن افقی را می­توان با تکیه بر عامل حذف به متنی عمودی بدل کرد، هم چنین کارکرد انسجامی حذف در تعامل و تعاون این عامل با برخی عوامل دیگر هم چون موازات نحوی، تکرار و ارجاع و به طور کلی در ایجاد انسجام آوایی بیشتر به چشم می­آید. این تحقیق به شیوه ی توصیفی، موضوع کارکردهای انسجامی آن را در سی خطبه بلند نهج البلاغه تحلیل می نماید. https://aijh.modares.ac.ir/article_19573_df613558c15ae2f7ad53bc2c71e8447b.pdf