جامعة تربية مدرس دراسات فی العلوم الانسانیه 2383-4269 20 3 2025 07 13 شگردهای غنی سازی دلالت در شعر ادیب کمال الدین تقنیات إثراء الدلاله فی شعر أدیب کمال الدین 95 109 19554 AR کبری روشنفکر استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس کبری روشنفکر استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس رسول بلاوی فارغ التحصیل رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی رسول بلاوی فارغ التحصیل رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی Journal Article 2025 07 13 شیوه­هایی که شاعر جهت نقل مفاهیم و تأثیرگذاری به جای تعبیر مستقیم و بی­پرده، به کار می­برد، خواننده را از جنبه ظاهری و سطحی قصیده به مفاهیم و دلالت­های پنهان در ماورای متن سوق می­دهد و بدین ترتیب به کامل کردن آنچه که در توان بیان مستقیم واژگان نیست، می­پردازد؛ از جمله­ی این شگردها، به کارگیری نماد و مفاهیم سنتی است که باعث غنای بیشتر متون شعری و اصالت آن­ها می­گردد. شاعر معاصر عراقی ادیب کمال­الدین در شعر خود روش­های جدید و موثری را در توجیه افکار و بیان دیدگاه­ها، و نیز غنای بیشتر متن، به کار برده است. قصائد وی سرشار از دلالت­های نمادین حروف، رنگ­ها و شخصیت­های سنتی می­باشد. در این پژوهش سعی شده است که بر مبنای شیوه­ی توصیفی – تحلیلی، به بیان بارزترین شیوه­های به کار رفته در شعر ادیب کمال الدین پرداخته شود. نتایج بحث در این زمینه گویای آن است که تجربه حرفی شاعر، دلالت­های نمادین حروف در شعر وی، بینامتنی قرآنی، و فراخوانی شخصیت پیامبرانی همچون حضرت نوح (ع) و حضرت یوسف(ع)، سپس رنگ­ها و دلالت­های نمادین آن­ها مهم­ترین این شیوه­ها می­باشند. این مقاله به بررسی نه دیوان آخر شاعر، که تمامی آن­ها بین سال­های 1993م تا 2013م چاپ شده، می­پردازد. التقنیات التی یعتمدها الشاعر للإیحاء والتأثیر بدلاً من المباشره و التصریح، تنقل المتلقی من المستوى المباشر للقصیده إلى المعانی والدلالات الکامنه وراء النص، کما تقوم باستکمال ما تعجز الکلمات عن بیانه مباشرةً؛ فالتعبیر بالرمزومعطیات التراث تعطی زخماً وغنىً وخصوبةً للنص الشعری، وأصالةً لأدب الأدیب وهذا ما دأب علیه الشعراء المعاصرون. و قد عکف الشاعر العراقی أدیب کمال الدین على توظیف تقنیات حدیثة، لما فیها من قدره على توجیه الأفکار وتعمیق الرؤیه الفنیه وإثراء النص وتخصیبه. فقصائده طافحه بالإیحاءات الدلالیه والرمز، والتراث، والألوان. فی هذه الدراسه التی اعتمدت على المنهج الوصفی – التحلیلی، حاولنا أن نبیّن أهم التقنیات التی استخدمها أدیب کمال الدین فی شعره، منها التجربه الحروفیه و إفرازاتها الدلالیة، تناصه مع النص القرآنی، و استدعاؤه لشخصیه الأنبیاء کالنبی نوح و النبی یوسف (علیهما السلام)، ثمّ الألوان و دلالاتها الرمزیة. و فی هذا البحث اعتمدنا على تسعه من دواوین الشاعر الأخیرة. https://aijh.modares.ac.ir/article_19554_42085df6d3d066c57c86452a818bb74b.pdf